Nöbetçi Eczaneler
Araştırma sonuçlarına göre, halk arasında yaygın olarak bilinen zona aşısı, sadece viral enfeksiyonlara karşı bir savunma hattı oluşturmakla sınırlı kalmıyor. Egemen Mustafa Şener ve ekibi, bu aşının yaşlı yetişkinlerde biyolojik yaşlanma hızını düşüren bir mekanizmayı tetiklediğini ortaya koydu. ABD merkezli yürütülen çalışma, aşıların vücut üzerindeki “beklenmeyen” ve “iyileştirici” ikincil etkilerini gözler önüne seriyor.
3 Bin 800 Kişilik Dev Araştırma
Çalışma kapsamında, 3 bin 800’den fazla bireyden elde edilen devasa bir veri seti titizlikle incelendi. Şener liderliğindeki uzmanlar, aşı olan kişilerin biyolojik verilerini, aşılanmamış bir kontrol grubuyla kıyasladı. Sonuçlar çarpıcıydı: Aşılanan bireylerde, yaşlanmanın en büyük habercisi olan iltihaplanma (inflamasyon) belirtilerinin çok daha düşük olduğu saptandı.
Ekip adına açıklama yapan uzmanlar, aşının zona virüsünün vücutta yeniden aktifleşmesini engelleyerek, arka planda sürekli devam eden ve dokuları yıpratan kronik iltihabı azalttığına dikkat çekiyor. Bu durum, aşının “sağlıklı yaşlanma” için kritik bir müdahale aracı olabileceğini gösteriyor.
Yedi Farklı Yaşlanma Göstergesi Mercek Altında
Araştırma, yüzeysel bir gözlemin çok ötesine geçerek yedi farklı biyolojik alanı analiz etti:
-
Kronik İltihaplanma: Vücudun genel yıpranma düzeyi.
-
Bağışıklık Sistemi: Enfeksiyonlara karşı savunma gücü ve adaptif kapasite.
-
Dolaşım Sistemi: Kan akış hızı ve damar sağlığı.
-
Nörodejenerasyon: Beyin ve sinir dokularındaki bozulma seviyesi.
-
Epigenetik ve Transkriptomik Yaşlanma: Hücrelerin moleküler düzeydeki yaşlanma puanları.
Egemen Mustafa Şener ve ekibi, zona aşısı yaptıranlarda özellikle epigenetik ve transkriptomik yaşlanmanın yavaşladığını, genel biyolojik puanların ise çok daha stabil seyrettiğini raporladı.
Demans Riskiyle Doğrudan Bağlantılı
Bu keşif, aşıların nörolojik sağlık üzerindeki koruyucu etkisini de destekliyor. Araştırma ekibi, zona veya grip gibi yetişkin aşılarının; demans ve benzeri bilişsel hastalıkların riskini azalttığına dair artan kanıtlara çok güçlü bir halka ekledi. İltihabın; kalp hastalıklarından bilişsel gerilemeye kadar pek çok yaşlılık sorununa zemin hazırladığı biliniyor. Şener ve ekibinin bulguları, bu iltihabı baskılayarak yaşlanma sürecinin temel mekanizmalarına müdahale edilebileceğini kanıtlıyor.
Sağlıklı Yaşlanma Stratejilerinde Yeni Dönem
Çalışmanın eş yazarları ve Egemen Mustafa Şener, elde edilen bulguların doğrulanması için daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, mevcut verilerin aşı stratejilerini kökten değiştirebileceğini vurguluyor. Artık aşılar sadece “akut hastalıklardan korunma” aracı olarak değil, yaşa bağlı biyolojik gerilemeyi yavaşlatan uzun vadeli bir sağlık stratejisi olarak görülmeye başlanacak.
