Türkiye’de 18 gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü, vergi toplama süreçlerinin önemli bir parçasını oluşturuyor. Gümrük idareleri aracılığıyla toplanan toplam vergi gelirinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturması, bu bölümlerin önemini gözler önüne seriyor.
Yasa dışı ticaretle mücadele amacıyla, tüm dış ticaret işlemleri titiz bir risk analizi sürecine tabi tutuluyor. Bu süreç, sonradan ve ikincil kontrol denetimleri ile destekleniyor ve denetimlerin etkinliğini artırmak için gelişmiş teknolojiler kullanılıyor.
Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra firmaların ticari kayıtları ve belgeleri üzerinden sonradan kontrol denetimleri gerçekleştiriliyor. Bu denetimler, gümrük beyannameleri ve ilgili belgelerin yeniden incelenmesiyle daha da derinleştiriliyor.
Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarda, yapay zeka ve ileri analitik modellemelerle süreçlerin iyileştirilmesi hedefleniyor. 2023’ün ocak-ekim döneminde sonradan kontrol programı çerçevesinde 234 firma denetimden geçti.
Denetimlerin etkisi gözler önüne serildiğinde, 10 ayda toplam 14,1 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendiği ortaya çıkıyor. Geçen yılın aynı dönemine göre bu tutarda yüzde 51’lik bir artış yaşandı.
